پرتال امام خمینی(س): در روز ۱۶ آذر ۱۳۵۷ / ۶ محرّم ۱۳۹۹ در نوفل لوشاتوی پاریس، امام خمینی در گفتوگو با رسانههای بینالمللی، دیدگاههای خود درباره آینده ایران و جهان اسلام را بیان کردند. ایشان با تأکید بر استقرار جمهوری اسلامی بر پایه آرای مردم و قوانین اسلام، استقلال کامل نهضت از شرق و غرب، نفی سازش با کمونیسم و مقابله با سلطه بیگانگان را محور سخنان خود قرار دادند. در این مصاحبهها همچنین بر نقش زنان در جامعه اسلامی، احترام به حقوق اقلیتهای مذهبی، ضرورت اتحاد مسلمانان در برابر تجاوزات اسرائیل و جایگاه مردم در تعیین سرنوشت کشور تأکید شد؛ تصویری که نشان میداد انقلاب اسلامی نه تنها جنبشی ملی، بلکه حرکتی امتمحور با ابعاد جهانی است.
مصاحبه با مجله نیوزویک درباره اقامت در فرانسه
زمان: ۱۶ آذر ۱۳۵۷ / ۶ محرّم ۱۳۹۹
مکان: پاریس، نوفل لوشاتو
موضوع: شایعۀ اعلام جهاد ـ اقامت در فرانسه
مصاحبه کننده: خبرنگار امریکایی مجلۀ نیوزویک
سؤال: [حضرت آیت الله، در مطبوعات غرب، بر اساس اعلامیه هایی که در ایران پخش شده، اینطور منعکس کرده اند که حضرتعالی اعلام جهاد کرده اید. آیا این خبر صحت دارد؟]
جواب: خیر، صحت ندارد.
ــ [آیا حضرت آیت الله نگران این نیستند که پیامها یا بیانیه های جعلی در ایران به نام شما توزیع شود یا شده باشد؟]
ــ اعلامیه های من را مردم با مراجعه به افراد مطمئنی در ایران می شناسند.
ــ[در محافل غربی شایع است که شما به وسیلۀ چپی ها کنترل می شوید. آیا معتقدید که کمونیست ها در میان افراد شما باشند؟]
ــ نه، ابداً، این حرفها به طور کلی دروغ است.
ــ [پس از اینکه ویزای شما تمام شود، برنامه های شما چیست؟ آیا باز هم اینجا خواهید ماند، یا به یک کشور عربی خواهید رفت؟]
ــ بعداً تعیین می کنم.
ــ [اینجا شایع است که ملک حسین[۱] به پاریس می آید تا بین شما و شاه مصالحه ای بکند. آیا اگر به پاریس بیاید، شما او را خواهید پذیرفت؟]
ــ نه، نخواهم پذیرفت.
ــ [آیا شما به کسانی که اطراف شما هستند و با شما کار می کنند، اطمینان دارید؟]
ــ بله، اطمینان دارم.
ـ پادشاه اردن و یکی از نزدیکترین و صمیمی ترین دوستان شاه.
مصاحبه با روزنامه لوس آنجلس تایمز درباره دولت اسلامی
زمان: ۱۶ آذر ۱۳۵۷ / ۶ محرّم ۱۳۹۹
مکان: پاریس، نوفل لوشاتو
موضوع: کیفیت دولت اسلامی ـ نفی سازش با کمونیسم ـ رابطه با امریکا
مصاحبه کننده: خانم جورجی گایر از روزنامۀ لوس آنجلس تایمز
سؤال: [حضرت آیت الله از اینکه به من این فرصت را برای مصاحبه داده اید تشکر می کنم. شکل دولت اسلامی، که شما برای آینده در نظر دارید چگونه است و آیا این یک شکلی است در سوسیالیزم اسلامی و آیا دولت اسلامی شما، چگونه می خواهد یک کشور صنعتی نوین را اداره بکند؟]
جواب: اما شکل حکومت ما، جمهوری اسلامی است. جمهوری به معنای اینکه متکی بر آرای اکثریت است و اسلامی برای اینکه متکی به قانون اسلام است. و دیگر حکومتها اینطور نیستند که تکیه بر قانون اسلام داشته باشند. اما ادارۀ مملکت، کارشناسانی هستند که الآن در انزوا هستند و در زمان حکومت شاه، از باب اینکه انسانهایی امین بوده اند از صحنه برکنار مانده اند، از باب اینکه با شاه نمی خواستند همراهی بکنند. اینها کارشناسانی هستند که کار را انجام خواهند داد.
ــ [حضرت آیت الله ، آیا شما علاقه ای یا اهمیتی به همکاری با عناصر مارکسیستی می دهید و آیا بین هدفهای جنبش شما و مارکسیستها هیچ سازگاری وجود دارد؟ و آیا نسبت به مقاصد شوروی در ایران نگران هستید؟]
ــ هدف های ما با هدفهای آنها مختلف است. ما متکی بر اسلام هستیم و بر توحید، و آنها مخالف با هر دو آنها هستند. احکام ما احکام اسلام است و آنها اسلام را نمی پذیرند، و لذا ما به آنها نه تنها علاقه مند نیستیم که همکاری هم نداریم و نخواهیم داشت. اما راجع به شوروی، نه، ما نگرانی نداریم. برای اینکه، ملتی که خودش سرپای خودش زندگی می کند کسی نمی تواند در امور آن دخالت کند.
ــ [حضرت آیت الله، در گزارشهای مطبوعاتی آمده است که دولتهای لیبی و جبهۀ ملی آزادیبخش فلسطین حرکتهای ضد شاه را در ایران تقویت مالی می کنند. ممکن است حضرتعالی بفرمایید که سازمان آزادی بخش فلسطین و لیبی و سایر کشورها و احزاب کمونیست تا چه مقدار جنبش شما را کمک می کنند؟]
ــ ما به کمک مالی آنان احتیاجی نداریم و به کمکهای دیگر از قبیل کمک های تبلیغاتی هم که احتیاج هست، هیچ کس کمکی نکرده است. و اما احزاب کمونیست و کشورهای دیگر چون آن دو، هیچ کاری برای ما نکرده اند. این است استقلال به معنای عالی کلمه.
ــ [حضرت آیت الله ، انتظار شما چیست؟ چه موقعی این تضاد و جنگ به پایان خواهد رسید؟ و آیا این جنگ و نتیجۀ این جنگ را چگونه انتظار دارید؟ آیا این جنگ را جنگ مقدسی می دانید؟]
ــ اما جنگ ما جنگ مقدسی است؛ برای اینکه برای اسلام است، برای خداست. و چیزی که برای خدا باشد مقدس ترین امور است. و اما نتیجۀ ما، تا وقتی که نتیجۀ آخر که عبارت از کوتاه شدن دست اجانب و رفتن رژیم سلطنتی تحقق پیدا نکند، دست از مبارزات خود برنمی داریم. مردم به غیر آن راضی نیستند.
ــ [به نظر حضرتعالی، حکومت اسلامی شما با مسائل بانکی و مسئلۀ بهره چگونه برخورد خواهد کرد؟ با مسئلۀ صنایع چگونه برخورد خواهد کرد؟ آیا حضرتعالی در افکار خودتان با عربستان سعودی نزدیکتر هستید یا لیبی؟ یا تصور می فرمایید که یک چیزی است متفاوت از همۀ اینها؟]
ــ اما راجع به بهرۀ بانکی، ما بانکهایی که بی بهره باشد باید تأسیس کنیم. ما بهره ها را جایز نمی دانیم. اما راجع به صنایع، صنایع را در ایران به بهترین وجه پایه گذاری خواهیم کرد. و اما آنچه که امروز به عنوان صنایع است در ایران، مونتاژی بیش نیست و اصولاً به درد نمی خورد.
ــ [راجع به لیبی چه؟]
ــ آن مسئلۀ دیگری است. ما در مسائل اسلامی که آنان به آنها عمل می کنند موافقت داریم.
ــ [روابط دولت اسلامی حضرت آیت الله با امریکا چگونه خواهد بود؟ آیا شما فروش نفت را به غرب ادامه می دهید، و روابط شما با شوروی چگونه خواهد بود؟]
ــ ما با تمام دولتها، در صورتی که دخالت در امور داخلی ما نکنند و برای ما احترام متقابل قائل باشند، با احترام رفتار می کنیم و نفت را هم هرکس مشتری است به او می فروشیم. ما از زیاده روی و غلط رویهایی که راجع به نفت بوده است و چیزهایی که خلاف مصلحت ملت بوده است، جلوگیری می کنیم، و الاّ نفت را می فروشیم.
ــ [روابط شما با شوروی چگونه خواهد بود؟]
ــ همان طور که با امریکا، فرقی ندارد. روابط مثل هم است.
ــ [در مورد مسائل اجتماعی، حضرت آیت الله حضور زنان را در دانشگاه و یا کار کردن آنان در جامعه چگونه می بینید؟آیا برای آنها شما محدودیتهایی قائل می شوید که الآن در جامعه کنونی وجود ندارد. و نظرحضرتعالی در مورد کنترل موالید و تحصیل زنان و مردان در دانشگاه به صورت مخلوط چیست؟]
ــ زنان در جامعۀ اسلامی آزادند و از رفتن آنان به دانشگاه و ادارات و مجلسیْن به هیچ وجه جلوگیری نمی شود. از چیزی که جلوگیری می شود فساد اخلاقی است که زن و مرد نسبت به آن مساوی هستند و برای هر دو حرام است. راجع به موالید، تابع آن است که حکومت چه تصمیمی بگیرد.
ــ [ممکن است راجع به تاریخچه و نمای تاریخی جنبش تاریخی خودتان و توسعه اش در طی پانزده سال گذشته از زمانی که در تبعید بودید، برای من شرح دهید؟ چگونه در سازمان دادن چنین جنبش بسیار مؤثری اقدام کردید و سازمان دهندگان این جنبش چه کسانی بودند و چه نوع از روابط و تأمینهای مختلف که برای دنیا باور کردنی نیست وجود داشته و دارد؟]
ــ اصل جنبش و مقدمات آن طولانی است. ولی آنقدر که به طور اختصار می توانم بگویم این است که شاه از ابتدای سلطنت غاصبانه اش جنایتهای بیشماری کرد و مواردی هم پیش آمد که قدرت آن پیدا شد که او را از مملکت بیرون کنند که مع الأسف سستی کردند. شروع مبارزات پانزده سالۀ اخیر بدین صورت بود که شاه برخلاف مصلحت ملت کارهایی انجام داد. ابتدا علمای اسلام مخالفت کردند و این مخالفت به گرفتاری شبانۀ من انجامید. در ۱۵ خرداد ۴۲ از قراری که می گویند، پانزده هزار نفر کشته شدند. قریب یک سال در زندان و حصر بودم. پس از آزادی به مبارزاتم ادامه دادم و مفاسد و جنایات شاه را افشا نمودم، تا اینکه یکی از خیانتهای بزرگ شاه یعنی قضیۀ کاپیتولاسیون پیش آمد و شاه، مستشاران امریکایی را مصونیت داد. از این جهت که این قضیه مخالف مصالح اسلام و کشور بود، من با آن شدیداً مخالفت نمودم و به دنبال آن شبانه دستگیر شدم و مستقیماً به ترکیه تبعید شدم. یک سال در ترکیه بودیم. پس از آن ما را تحویل عراق دادند و قریب چهارده سال در عراق بودیم. در طول این مدت من در مواقع مختلف، جنایات شاه را چه در اعلامیه و چه در خطابه اعلام می کردم و هر فاجعه ای را گوشزد می نمودم و هرگز ساکت ننشستم و بعد هم که به اینجا آمدم. و اما سازمان دادن نهضت اسلامی همگانی ملت ایران، این نهضت جنبشی است که همۀ مردم را شامل می شود و از آنها و مردم سرچشمه می گیرد، و اعتقادش به این است که این نهضت را تا به ثمر رسیدن باید ادامه داد. البته ما روحانیون، مردم را هدایت کردیم و تمام جرایم رژیم را افشا کردیم و روشنگری روحانیون، بحمدالله مفید واقع شد و مردم روشن شدند، و یک تحول فکری برای جامعۀ ایران به وجود آمد، به طوری که همه با هم یکصدا به دنبال یک راه و مقصد در حرکتند، و آن نابودی این دودمان و برچیده شدن نظام شاهنشاهی و برقراری حکومت اسلامی است و این هدف در سراسر ایران حکمفرماست. در مرکز، همین مطلب را می خواهند، در شمال و جنوب و شرق و غرب هم همین موضوع را طالبند. همه فریاد استقلال، آزادی، حکومت اسلامی را سر داده اند و می خواهند. چرا نخواهند؟! شاه تمام مخازن زیرزمینی و روی زمینی آنان را به غارت داده است. استقلال سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی آنان را بر باد داده است. آنان می خواهند و همگی می خواهیم که شاه را به جزای اعمالش برسانیم و این صدای مجازات شاه در سراسر ایران طنین انداخته است. شاه غیر از اینکه برود هیچ چاره ای ندارد، البته اگر به دست مردم نیفتد. امریکا و سایر کشورهایی که از او پشتیبانی می کنند، خطاکار و در اشتباهی بزرگ هستند و این پشتیبانی برای خودشان بسیار مضر است و باید در این امر تجدید نظر کنند.
ــ [آیا از طرف مقامات امریکایی، هیچ نوع تماسی با حضرتعالی گرفته شده است؟]
ـ خیر.
ــ [پس از پایان اقامت در فرانسه، کجا خواهید رفت؟]
ــ تصمیم نگرفته ام.
مصاحبه با نشریه لبنانی «امل» درباره روابط با لبنان
زمان: ۱۶ آذر ۱۳۵۷ / ۶ محرّم ۱۳۹۹
مکان: پاریس، نوفل لوشاتو
موضوع: روابط انقلاب با مسلمانان لبنان ـ نقش زنان در حکومت آینده
مصاحبه کننده: خبرنگار لبنانی نشریۀ «امل» ارگان جوانان حرکة المحرومین
سؤال: [در حال حاضر میلیونها مسلمان ایرانی بپا خاسته و برای سرنگونی رژیم شاه تلاش می کنند و تاکنون هزاران نفر در مبارزه با ارتش و پلیس کشته شده اند. در این حرکت که به قیادت شما سازمان یافته و رهبری می شود، محور اصلی مخالفت کجاست؟]
جواب: بیش از پنجاه سال است که شاه و پدرش، با اسلام کینه توزی و دشمنی کرده اند. در هدْم اسلام که تنها دین ضامن استقلال و آزادی کشور است کوشیده اند و تمام حقوق ملت مسلمان، تمام آزادی ها و حتی حقوق اقلیت های مذهبی را نیز از میان برده اند. استقلال کشور بکلی از میان رفته است و کشور را به سود خود و اربابانش واژگون نموده اند. ما می خواهیم و نیز مردم می خواهند، ریشه و عامل این فساد و تباهی را قطع کنند. بزرگترین عامل داخلی، شخص شاه و خانوادۀ اوست. رها شدن از قید و بند بیگانگان، ضامن استقلال و آزادی کشور است. قیام مردم برای این جهت است.
ــ [برخی از لبنانی ها، تبلیغ می کنند که شیعیان لبنان در برابر سایر دولت های عربی که از طوایف دیگر لبنان پشتیبانی می کنند، باید با دولت ایران که به ظاهر یک دولت شیعه است، کنار آمده و همکاری کنند. چنین مطلبی را نه تنها در مورد شیعیان لبنان، بلکه در مورد شیعیان سایر مناطق عربی نیز تبلیغ می کنند. در این مورد چه نظر دارید؟]
ــ کسانی که چنین مطلبی را تبلیغ می کنند، از اسلام و از اوضاع دنیا بی اطلاعند و یا نظر سوء دارند و مغرض هستند. کسی که از اعمال شاه مطلع باشد، نمی گوید او یک قدرت شیعی است و باید از او کمک خواست. همه می دانند که این شخص، ایران را که یک مملکت اسلامی و یک مملکت شیعی است می کوبد. تمام مخازن آنها را به دیگران داده است و قتل عامهای زیاد کرده است. کسی که از شاه حمایت کند، یا بی اطلاع است و یا خائن.
ــ [چه انتظاراتی از مسلمانان لبنان دارید؟]
ــ از مسلمانان لبنان انتظار دارم که در قضیۀ لبنان با هم برادر باشند و با هم بر ضد ظلم قیام کنند و به این نهضتی که در ایران بپا شده به اندازۀ خودشان همراهی کنند و لااقل تبلیغات کنند، همچنان که مردم ایران تاکنون به آنها خدمت کرده است و آنان را در مصایبشان تنها نگذارده است.
ــ [برای دفاع از تجاوزات مستمر اسرائیل، «اَمل» شهدای زیادی تقدیم کرده است. برای جنوب لبنان چه توصیه ای دارید؟]
ــ همه باید متحد شوند و متحداً در مقابل این جمعیت متجاوز بایستند و عمل کنند و دست غاصب او را قطع کنند. اصولاً این تکلیف همۀ مسلمین است که «قدس» را آزاد کنند و شر این جرثومۀ فساد را از سر بلاد اسلامی قطع کنند.
ــ[چه اقداماتی راجع به امام موسی صدر[۱] فرموده اید؟]
ــ در زمانی که نجف بودم، تلگرافی به آقای یاسر عرفات و تلگراف دیگری به رئیس جبهۀ صمود[۲] در سوریه نمودم. و اینجا هم وقتی سفیر لیبی آمده بود راجع به ایشان صحبت کردم. امیدوارم هرچه زودتر ایشان به لبنان مراجعت نمایند و به مبارزاتشان علیه اسرائیل ادامه دهند. من از این قضیه متأثرم و دعا می کنم که ختم به خیر شود.
ــ[به طوری که مسبوق هستید سالیان دراز بود که اهل کتاب در کنار مسلمانان و با احترام متقابل زندگی می کردند. با توجه به جنگ لبنان و نتایج آن، در این مورد چه نظر دارید؟]
ــ هرکس از اسلام اطلاع داشته باشد، می داند که اسلام هیچ گاه در مورد اقلیتهای مذهبی و پیروان سایر مذاهب نظر سوء نداشته است، و همیشه با آنان با احترام رفتار کرده است. تبلیغاتی که خلاف این مطلب را برساند، از اجانب و دشمنان اسلام است.
ــ [می دانیم که صهیونیسم بین الملل، با برقراری روابط نزدیک با کشورهایی نظیر ایران و نیز حمایت
کامل از رژیم ایران، همواره توانسته است ایران را از اعراب در مبارزاتشان علیه اسرائیل جدا نگه دارد، در این مورد چه نظر دارید؟]
ــ یکی از جهاتی که ما را در مقابل شاه قرار داده است، کمک او به اسرائیل است. من همیشه در مطالبم گفته ام که شاه از همان اول که اسرائیل به وجود آمد با او همکاری کرده است و وقتی که جنگ بین اسرائیل و مسلمانان به اوج خود رسیده بود، شاه همچنان نفت مسلمین را غصب کرده و به اسرائیل می داد و این امر، خود از عوامل مخالفت من با شاه بوده است. ملت مسلمان ایران هیچ گاه از اسرائیل پشتیبانی نکرده است و همیشه از این بابت مورد ظلم و تجاوز دستگاه شاه قرار گرفته است.
ــ [تحریکات مشکوک و حملات مستمری وجود دارد که روابط بین عرب و عجم و ترک و کُرد و... را تیره گرداند. چه راه حلی برای خنثی کردن این توطئه پیشنهاد می کنید و در این مورد چه نظر دارید؟]
ــ کسانی که اهل قلم و بیان هستند، باید این مسائل را برای مردم توضیح دهند و اسلام را به مردم معرفی کنند، و بگویند که اسلام برای ملیت خاصی نیست و ترک، فارس، عرب و عجم ندارد. اسلام متعلق به همه است و نژاد و رنگ، قبیله و زبان در این نظام ارزش ندارد. قرآن کتاب همه است و این تبلیغات که این عرب است، آن ترک است و یا فارس یا کُرد، تبلیغاتی است که اجانب برای چپاول مخازنی که در این ممالک است رواج می دهند که مسلمانان را از هم جدا کنند. مسلمین باید هوشیار باشند که تحت تأثیر این تبلیغات واقع نشوند.
ــ [ابرقدرتها و وابستگان آنها نمی توانند معنی استقلال را دریابند. در منطق سیاسی آنها، هرکس که به یکی از آنها متکی نباشد، بلافاصله وابسته به دیگری معرفی می شود. این امر در لبنان زیاد به چشم می خورد، امروز هم نظیر آن را در ایران می بینیم. با توجه به این مطلب آیا رابطه ای بین حرکت اسلامی شما و کمونیستها وجود دارد؟]
ــ خیر، رابطه ای وجود ندارد. ما همان طور که امریکا را مورد حمله قرار داده ایم، شوروی هم مورد حمله است. برای ما فرقی بین شرق و غرب نیست. ما با اتکای به خدا و ملت شجاع، استقلال واقعی را به دست می آوریم.
ــ [گفته می شود که سقوط شاه یعنی روی کار آمدن کمونیستها. آیا این امر صحیح است؟]
ــ خیر، مردم آگاه ایران با تجربیات تلخی که از کمونیستها به دست آورده اند، هرگز به آنان مجال دخالت در سرنوشت خویش را نمی دهند.
ــ [عده ای تبلیغ می کنند که فعالیت سیاسی، از فعالیت دینی جداست. در این مورد چه می گویید؟]
ــ شعار سیاست از دین جداست، از تبلیغات استعماری است، که می خواهند ملت های مسلمان را از دخالت در سرنوشت خویش باز دارند. در احکام مقدس اسلام، بیش از امور عبادی در امور سیاسی و اجتماعی بحث شده است. روش پیامبر اسلام نسبت به امور داخلی مسلمین و امور خارجی آنها، نشان می دهد، که یکی از مسئولیتهای بزرگ شخص رسول اکرم (ص) مبارزات سیاسی آن حضرت است. شهادت امیرالمؤمنین ـ علیه السلام ـ و نیز حسین ـ علیه السلام ـ و حبس و شکنجه و تبعید و مسمومیت های ائمه ـ علیهم السلام ـ همه در جهت مبارزات سیاسی شیعیان، علیه ستمگری ها بوده است. و در یک کلمه مبارزه و فعالیت های سیاسی بخش مهمی از مسئولیت های مذهبی است.
ــ [در اکثر کشورهای اسلامی موج روزافزونی در گرایش به مذهب به چشم می خورد. چرا؟]
ــ یکی گرایش بشریت به مذهب است که دلیل آن در احساس پوچی نگران کننده ای است که نسل امروز و فرار کردۀ از مذهب احساس می کند. و از این رو، مذهب را تنها پناهگاه خود می یابد. و دیگر گرایش به اسلام است و آن به این دلیل است که بشریت از مکاتب رایج زمان برای حل مشکل خود در زمینه های مختلف زندگی، مأیوس شده است و با تلاشی که دانشمندان و نویسندگان اسلامی کرده اند، جامعۀ بشری را به اسلام به عنوان مکتبی که می تواند پاسخگوی همۀ نیازهای بشری شود، معرفی نموده اند.
ــ [در جمهوری اسلامی مورد نظر شما، اقلیتهای مذهبی چه نقشی دارند؟]
ــ اسلام همیشه حافظ حقوق مشروع اقلیتهای مذهبی بوده و هست. آنان در جمهوری اسلامی آزادند و آزادانه به مسائل خود می پردازند و در پناه حکومت اسلامی چون بقیۀ افراد در اظهار عقیده آزادند.
ــ [زنان تودۀ عظیمی از مسلمانان را تشکیل می دهند، چه نقشی، چه حقی شما برای زن در نظامی اسلامی قائل هستید؟]
ــ هم اکنون زنان مسلمان ایران، در مبارزات سیاسی و تظاهرات بر ضد شاه شرکت دارند. به من اطلاع داده اند که در شهرهای ایران زنان جلسات سیاسی دارند. در نظام اسلامی، زن همان حقوقی را دارد که مرد دارد، حق تحصیل، حق کار، حق مالکیت، حق رأی دادن، حق رأی گرفتن. در تمام جهاتی که مرد حق دارد، زن هم حق دارد. لکن در مرد هم مواردی است که چیزهایی به دلیل پیدایش مفاسد بر او حرام است و هم در زن مواردی هست که به دلیل اینکه مفسده می آفریند حرام است. اسلام خواسته است که زن و مرد، حیثیت انسانی شان محفوظ باشد. اسلام خواسته است که زن ملعبۀ دست مرد نباشد. اینکه در خارج منعکس کرده اند که در اسلام با زنها، با خشونت رفتار می شود، امر غیر صحیحی است و تبلیغات باطلی است که از مغرضین حاصل شده و الاّ مرد و زن هر دویشان در اسلام اختیارات دارند. اگر اختلافاتی هست برای هر دو هست و آن مربوط به طبیعت آنان است.
ــ [آیا هیچ یک از دولت های عربی به نهضت شما کمک کرده اند، یا خیر؟]
ــ هیچ کدام تاکنون کمک نکرده اند.
ـ آقای سیدموسی صدر رهبر شیعیان لبنان، در جریان یک سفر از لبنان به لیبی مفقود شد.
ـ حافظ اسد رئیس جمهوری سوریه.
.
انتهای پیام /*